Қиын-Керіш шатқалы — Шығыс Қазақстан облысындағы ең ерекше табиғи көрікті орындардың бірі. Ол Күршім ауданында, Зайсан ойпатында, Зайсан көліне жақын жерде орналасқан. Бұл аумақ жел мен судың эрозиясы нәтижесінде қалыптасқан түрлі-түсті сазды ландшафтарымен ерекшеленеді. Миллиондаған жылдар ішінде жұмсақ шөгінді жыныстар ғажайып мұнаралар, каньондар мен жоталарға айналып, нағыз «Рухтар қаласы» іспетті бейне түзген.
Жыныстар құрамындағы минералдардың әсерінен қызыл, ақ және қызғылт сары реңктерге боялған. Әсіресе таңсәрі мен күн батар шақта көрінісі ерекше әсер қалдырады: беткейлер оттай қызыл түске еніп, сондықтан оларды «Жанып тұрған жартастар» деп те атайды. Ландшафты Марс бетіне ұқсайды және Қазақстанның Алтайындағы ең фотогенді орындардың бірі саналады.
Қиын-Керіш тек әсемдігімен ғана емес, ғылыми маңызымен де құнды: мұнда ежелгі жануарлар мен өсімдіктердің қазба қалдықтары табылған. Бұл миллиондаған жыл бұрын осы аумақта көне су айдындары болғанын дәлелдейді.
Шатқалға тек даладағы қара жолдармен жетуге болады, сондықтан гидпен және жол талғамайтын көлікпен бару ұсынылады. Аумақта бағыттаушы белгілер, байланыс желісі және су көздері жоқ, сондықтан сапарды алдын ала жоспарлаған жөн. Баруға ең қолайлы кезең — көктем мен ерте күз.
Қиын-Керіш — Қазақстанда сирек кездесетін табиғи ландшафты тамашалап, дала тыныштығын сезінуге және өңірдің геологиялық тарихымен танысуға мүмкіндік беретін ерекше мекен.
Қиын-Керішке баратын жолдың өзі сіз үшін ұмытылмас сапарға айналады. Жолда Бұқтырма су қоймасы арқылы паромдық өткелмен өтесіз. Өскеменнен «Қызыл Ту» өткеліне дейін шамамен 168 км жүру қажет. Жаз мезгілінде (маусым–қыркүйек аралығы) паромды күткен уақытты тиімді өткізуге болады — су қоймасының жағасына барып, шомылуға тамаша мүмкіндік бар. Мұндағы суы жылы, жағалауы құмды.
Келесі аялдама — Күршім ауылы, оған дейін шамамен 60 км қалады. Мұнда жанармай құю бекеті мен дүкендер бар, ауызсу мен азық-түлік алып, кафеде тамақтануға болады. Одан әрі жол бойында жанармай құю орындары болмайды.
Егер қызыл түсті жартасты ландшафтарды тамашалағаннан кейін шомылғыңыз келсе, сапарыңызды Зайсан көліне қарай жалғастыруға болады.
Қиын-Керіш шатқалы — түрлі түсті, негізінен қызыл реңкті сазды шөгінділерден тұратын табиғи аймақ. Су мен жел эрозиясының әсерінен саз жыныстары ерекше айқын пішіндерге еніп, таңғажайып ландшафт қалыптастырған. Әртүрлі қабаттардан құралған қызыл, ақ және қызғылт сары түсті бедерлер бұл өңірге қайталанбас көрік береді.
Геологтар Қиын-Керішті шамамен 300 гектар аумақты алып жатқан бірегей палеонтологиялық ескерткіш деп есептейді. Саз жыныстарының қанық түстері олардың динозаврлар дәуірінде, яғни мезозой кезеңінің ыстық әрі ылғалды тропикалық климат жағдайында қалыптасқанын көрсетеді. Ол кезеңде ұзындығы 20–40 метрге жететін алып кесіртке тәрізді жануарлар өмір сүрген, кейбірінің салмағы 80 тоннаға дейін барған.
Саяхаттауды ұнататын Санжар есімді бала туралы естідіңіз бе? Ол өте қызық бала. Бірде ол атасымен бірге Қиын-Керіш шатқалына бірнеше күнге барған кезде, жоғалып кеткен Эол қаласы, яғни «Рухтар қаласы» туралы ғажайып оқиғаға тап болады. Бірақ бәрін рет-ретімен баяндайық.
Таңертең ерте оянған атасы мен немересі аңғарға серуендеуге аттанды. Ары қарай оқу..
